دربارهء بعضى از آثار سلبى آن براى آدمى پديد مىآورد ، چنان كه اثبات قدرت گاه انديشهء ستمگرى را در نظر مىآورد ، و اثبات رحمت گذشتن از حد حكمت را تجسم مىبخشد ، در صورتى كه پروردگار ما توانا و دادگر و مهربان و حكيم است . / 418 « وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً - و از او آمرزش خواه كه او بسيار توبه پذير است . » راه كمال در برابر آدمى باز مىماند ، و چشم داشت وى به اعتلا و برتر شدن مشروع و آمرزش خواهى نزديكترين وسيلهء براى تحقق پيدا كردن آن است ، بدان سبب كه آدمى را بر نقاط ضعف و جايگاههاى ناتوانى خويش آگاه مىسازد ، و از يك سو اين احساس در او بر مىانگيزد كه تا چه حدّ نيازمند رسيدن به كمال است ، و از سوى ديگر امكان دست يافتن به اين كمال را به او القا مىكند . در آن هنگام كه انسان به سستى و ناتوانى و ميزان قصور و تقصير خويش وقوف پيدا مىكند ، احساس عميقى از نوميدى براى اصلاح نفس ، در صورت عدم توجه به خدا و ياد كردن از توبه پذيرى و مهربانى وى ، به او دست مىدهد . در آن حال كه شخص پيروزمند از پروردگار خويش آمرزش مىطلبد ، ديگر سر خضوع در برابر انتقام جويى از دشمنان شكست خوردهء خودش فرود نمىآورد ، بلكه در وى روح بخشش و تسامح متجلى مىشود ، مگر او خود از پروردگارش خواستار آمرزش و عفو نشد ، پس بايد گناهكاران ديگر را ببخشد و از ايشان در گذرد تا خدا نيز او را عفو كند و بيامرزد .